چرا دندان‌ها زرد می‌شوند؟ علت زرد شدن دندان و روش‌های درمان آنچرا دندان‌ها زرد می‌شوند؟ علت زرد شدن دندان و روش‌های درمان آن 

رنگ دندان از یک لایه به وجود نمی‌آید. در بیرون مینای نیمه‌شفاف و زیر آن عاج (دنتین) زردتر و کدرتر قرار دارد. رنگی که می‌بینیم حاصل عبور نور از این دو لایه است؛ پس هم رسوبات سطحی و هم ضخامت مینا و عاج بر رنگ دندان اثر دارند.

رنگ طبیعی دندان سفید برفی نیست و ته‌رنگ ملایم زرد یا خاکستری در بیشتر افراد طبیعی است. نیاز به درمان به علت تغییر رنگ و انتظار فرد بستگی دارد.

این تفاوت روش درمان را تعیین می‌کند: لک سطحی معمولاً مکانیکی پاک می‌شود، اما رنگ درونی فقط با بلیچینگ یا پوشاندن دندان تغییر می‌کند. در عمل این دو اغلب با هم دیده می‌شوند.

شایع‌ترین علل لک قهوه‌ای دندان، نوشیدنی‌های پررنگ و لک سیگار است. قطران و نیکوتین به‌ویژه روی سطح داخلی دندان‌ها و کنار لثه لایه‌ای زرد-قهوه‌ای می‌سازند. رنگ‌دانه‌های چای و قهوه به لایه پروتئینی نازک روی مینا (پلیکل) می‌چسبند و به مرور تیره‌تر می‌شوند؛ سطوح زبر و جرم دندان این روند را آسان‌تر می‌کنند.

خطوط نازک سیاه کنار لثه، به‌ویژه در کودکان، با برخی باکتری‌های رنگ‌ساز مرتبط است و معمولاً با جرم‌گیری برطرف می‌شود. شربت آهن و دهانشویه کلرهگزیدین هم ممکن است لک موقت ایجاد کنند.

لک تتراسایکلین زمانی ایجاد می‌شود که آنتی‌بیوتیک‌های این گروه در دوران تشکیل دندان، یعنی از بارداری تا حدود هشت‌سالگی، مصرف شوند. دارو به بافت در حال رشد دندان می‌چسبد و رنگ زرد، خاکستری یا قهوه‌ای، گاهی نواری، ایجاد می‌کند که با مسواک یا جرم‌گیری پاک نمی‌شود.

فلوئوروزیس نتیجه دریافت طولانی‌مدت فلوراید بیش از نیاز در دوران تشکیل مینا است. شکل خفیف آن خطوط سفید یا نواحی کدر و شکل پیشرفته لک قهوه‌ای و فرورفتگی سطحی است. این موضوع فایده فلوراید با دوز مناسب را از بین نمی‌برد.

در هر دو حالت، روش درمان به شدت لک بستگی دارد. لک‌های خفیف اغلب با بلیچینگ یا روش‌های سطحی کم‌رنگ می‌شوند، اما لک‌های تیره و خاکستری-آبی تتراسایکلین پاسخ محدودتری می‌دهند و در این موارد لمینت سرامیکی مطرح می‌شود.

زردتر شدن دندان‌ها با بالا رفتن سن تا حد زیادی روندی طبیعی است. با گذشت سال‌ها مینا به‌تدریج نازک می‌شود و هم‌زمان عاج داخل دندان ضخیم‌تر و تیره‌تر می‌گردد؛ مینای شفاف‌تر، عاج زرد زیرین را بیشتر نمایان می‌کند.

دندان قروچه و فشردن دندان‌ها، ریفلاکس معده و مصرف مکرر نوشیدنی‌های اسیدی سایش مینا را سریع‌تر می‌کنند. درمان زیبایی بدون رسیدگی به علت سایش ممکن است دوام نداشته باشد، پس بایت و مفصل فک نیز بررسی می‌شود؛ توضیحات در صفحه مفصل گیجگاهی-فکی (TMJ) و دندان قروچه آمده است.

خاکستری شدن یک دندان پس از عصب‌کشی یا ضربه نیز شایع است و در موارد مناسب با بلیچینگ داخلی درمان می‌شود.

درمان بر اساس منشأ لک و از کم‌تهاجمی‌ترین گزینه آغاز می‌شود:

1. 1

   جرم‌گیری و پالیش (بروساژ)

   جرم و لک‌های سطحی برداشته و دندان صیقل داده می‌شود. در لک‌های بیرونی اغلب تفاوت محسوسی ایجاد می‌کند و رنگ واقعی دندان را نشان می‌دهد.

2. 2

   بلیچینگ (سفید کردن دندان)

   زیر نظر دندانپزشک به‌صورت مطبی یا خانگی با تری اختصاصی انجام می‌شود. زردی ناشی از سن معمولاً پاسخ خوبی می‌دهد؛ لک تتراسایکلین پاسخ محدودتری دارد.

3. 3

   میکروابریژن و رزین اینفیلتریشن

   در لک‌های سفید ناشی از فلوئوروزیس یا دمینرالیزاسیون، لایه بسیار نازکی از مینا صیقل داده می‌شود یا رزین روان مخصوصی به لک نفوذ داده می‌شود.

4. 4

   کامپوزیت ونیر (باندینگ)

   لک‌های موضعی یا فرورفتگی‌های سطحی با کامپوزیت هم‌رنگ دندان پوشانده می‌شوند؛ تراش کم یا هیچ و قابل ترمیم.

5. 5

   لمینت سرامیکی یا روکش

   برای لک‌های تیره‌ای که با روش‌های دیگر روشن نمی‌شوند یا وقتی فرم دندان هم اصلاح لازم دارد، لمینت سرامیکی و در دندان ضعیف روکش کامل بررسی می‌شود.

ترکیب مراحل هم رایج است. انتخاب بین سفید کردن و لمینت در مقاله بلیچینگ یا لمینت و انتخاب بین کامپوزیت و سرامیک در مقاله کامپوزیت ونیر یا لمینت سرامیکی توضیح داده شده است. درباره تراش دندان، مقاله تراش دندان برای لمینت را ببینید. تغییر گسترده رنگ و فرم دندان‌ها در چارچوب طراحی لبخند برنامه‌ریزی می‌شود.

• روزی دو بار با خمیردندان فلورایددار مسواک و نخ دندان بزنید.
• پس از چای و قهوه دهان را با آب بشویید.
• سیگار و قلیان را کنار بگذارید؛ این کار خطر بیماری لثه را هم کم می‌کند.
• معاینه و جرم‌گیری دوره‌ای را فراموش نکنید.
• از مصرف طولانی خمیردندان‌های ساینده و پودر زغال پرهیز کنید؛ سایش مینا دندان را زردتر نشان می‌دهد.
• در صورت نشانه‌های دندان قروچه (خستگی صبحگاهی فک) با دندانپزشک مشورت کنید.

در کودکان، مقدار کم خمیردندان و قورت ندادن آن خطر فلوئوروزیس را کم می‌کند.

تیره شدن سریع یک دندان، تغییر رنگ پس از ضربه، نقطه‌های قهوه‌ای یا سیاه، لکه‌های سفید گچی، یا حساسیت و درد همراه با تغییر رنگ نیاز به معاینه دارند؛ این نشانه‌ها گاهی فقط زیبایی نیستند.

در معاینه نوع لک، ضخامت مینا، ترمیم‌های موجود، سلامت لثه و بایت ارزیابی و رنگ با عکس ثبت می‌شود. مشاوره با دکتر مریم فاضلی، متخصص پروتزهای دندانی در ازمیر، به زبان فارسی امکان‌پذیر است. پاسخ پرسش‌های رایج را در صفحه سؤالات متداول ببینید و برای وقت معاینه از صفحه تماس اقدام کنید.