Vinir və zirkon taclar xüsusi qulluq tələb edirmi?
Zirkon taclar və laminat vinirlər keramikadan hazırlanır, ona görə özləri çürümür. Lakin yapışdırıldıqları təbii diş və kənarlarındakı diş əti canlı toxumadır. Tacın və ya vinirin dişlə birləşdiyi xətdə yığılan ərp altdakı dişdə kariyesə, diş ətində isə iltihaba səbəb ola bilər. Buna görə qulluğun məqsədi yalnız keramikanı deyil, onu daşıyan dişi və diş ətini qorumaqdır.
Tac və vinirlərin xidmət müddəti əsasən gündəlik vərdişlərdən asılıdır. Siqaret, tez-tez qəlyanaltı, şirin içkilər, ağız quruluğu və diş qıcırtması kənarlarda kariyes və diş əti problemləri riskini artırır.
Keramika bərk və davamlıdır, yenə də qəfil və cəmlənmiş qüvvə qarşısında çatlaya və ya ondan kiçik qırıntı qopa bilər. Hansı materialın harada istifadə olunduğu sabit protezlər səhifəsində, iki üsul arasındakı fərqlər isə vinir yoxsa zirkon tac yazısında izah olunur.
Vinir və zirkon tacdan sonra qulluq: ilk günlərdən uzunmüddətli dövrə
Aşağıdakı cədvəl ümumi çərçivədir; həkiminizin verdiyi fərdi göstərişlər həmişə əsas götürülür.
- 1
İlk 24–48 saat
Keyləşmə tam keçənə qədər yemək yeməyin; əks halda yanaq, dil və ya dodaq hiss edilmədən dişlənə bilər. İlk gün çox bərk, yapışqan, çox isti və ya çox soyuq qidalar əvəzinə ilıq və yumşaq yeməklər seçin. Diş ətində yüngül həssaslıq, isti və soyuğa qarşı həssaslıq ola bilər. Dişləri elə həmin axşamdan ehtiyatla fırçalayın.
- 2
İlk həftələr
Dil və dodaqlar yeni səthlərə öyrəşir; vinirdən sonra bəzi səslərin tələffüzündəki fərq adətən bir neçə günə keçir. Həssaslıq tədricən azalır. Dişləyərkən bir dişin digərlərindən əvvəl toxunması (tacın hündür qalması) normal deyil; yoxlama üçün klinikaya müraciət edin.
- 3
Uzunmüddətli dövr
Gündə iki dəfə fırçalama, hər gün diş aralarının təmizlənməsi, diş qıcırtması varsa gecə kapası və müntəzəm müayinələr. Müayinədə kənarlar, diş əti və qapanış yoxlanılır, lazım olduqda peşəkar təmizləmə və cilalama aparılır.
Müalicə üçün Azərbaycandan İzmirə gəlirsinizsə, edilən işin yazılı xülasəsini götürün ki, yerli stomatoloqunuz müayinələri rahat apara bilsin. Qayıtmazdan əvvəl qapanışın yoxlanması üçün vaxt planlamaq barədə Türkiyədə vinir neçə günə hazır olur yazısına baxın.
Zirkon tacdan sonra dişdə həssaslıq normaldırmı, nə qədər çəkir?
Canlı dişlərdə (kanal müalicəsi olunmamış dişlərdə) tac və ya vinirdən sonra isti və soyuğa qarşı yüngül həssaslıq tez-tez rast gəlinir. Dişin yonulması, ölçü alınması və ya ağızdaxili skanerlə skan edilməsi və yapışdırma dişin sinir toxumasını (pulpanı) müvəqqəti qıcıqlandıra bilər. Bu həssaslıq əksər xəstələrdə bir neçə gündən bir neçə həftəyə qədər azalır. Həssaslıq zirkonun özündən deyil, tacın altındakı dişdən gəlir.
Həssaslıq artırsa, isti və ya soyuq aradan qalxdıqdan sonra da davam edirsə, zoqquldayırsa və ya gecə yuxudan oyadırsa, müayinə lazımdır. Tacın hündür qalması da həssaslığı uzada bilər və adətən sadə tənzimləmə ilə düzəlir. Nadir hallarda kanal müalicəsi tələb oluna bilər. Həssas dişlər üçün diş məcunu həkimlə məsləhətləşərək istifadə edilə bilər.
Tac və ya vinirdən sonra diş əti niyə ağrıyır?
Tac və vinirlərin kənarları adətən diş əti xəttinə yaxın və ya ondan bir az aşağıda yerləşir. Ölçü və ya skan zamanı diş ətinin kənara çəkilməsi, müvəqqəti tacların ətrafında ərp yığılması və yapışdırma prosesi bir neçə gün diş ətində həssaslıq, qızartı və ya fırçalayarkən az qanama yarada bilər. Bu əlamətlər yaxşı ağız gigiyenası ilə adətən bir neçə günə azalır.
Həmin nahiyəni fırçalamamaq ərpin yığılmasına və iltihabın uzanmasına səbəb olur; onu yumşaq fırça ilə ehtiyatla, amma müntəzəm təmizləyin. Qızartı və qanama bir həftədən çox davam edirsə, yapışdırıcı qalığı və ya kənar uyğunluğu yoxlanmalıdır. Diş əti xəttinin gülüşdəki rolu diş əti görünən gülüş yazısında müzakirə olunur.
Vinirdən sonra nə yemək olmaz?
Vinir və ya zirkon tacdan sonra həmişəlik qadağan olan qida yoxdur; nəyi yediyinizdən çox, necə yediyiniz vacibdir. Keramika ən çox ön dişlərlə bərk bir cismə qəfil qüvvə tətbiq olunanda zədələnir. Buna görə adətən aşağıdakılar tövsiyə olunur:
Tövsiyə olunanlar
- Alma, kök kimi bərk qidaları kiçik tikələrə bölüb arxa dişlərlə çeynəmək
- Yumşaq tüklü fırça və aşındırıcılığı az olan diş məcunu
- Hər gün diş ipi və ya dişarası fırça ilə diş aralarını təmizləmək
- Diş qıcırtması varsa, gecə kapasını müntəzəm taxmaq
- Kontakt idman növlərində ağız qoruyucusu
Çəkinmək lazım olanlar
- Buz, bərk konfet, qabıqlı qoz-fındıq və sümük dişləmək
- Ön dişlərlə bərk çörək qabığı və ya bütöv alma dişləmək
- Dırnaq, qələm dişləmək, dişlə şüşə açmaq
- Aşındırıcı tozları və ağardıcı məcunları tez-tez istifadə etmək
Keramika səthi adətən rəng dəyişməsinə davamlıdır; lakin kənarlardakı yapışdırma zonaları və örtülməmiş təbii dişlər çay, qəhvə və siqaretdən zamanla rəng ala bilər. Vinir və taclar dişlərin ağardılması ilə açılmır, ona görə ağartma müalicədən əvvəl planlanmalıdır. Ətraflı: dişlərin ağardılması yoxsa vinir və dişlərin rənginin dəyişməsi.
Vinir və zirkon taclar necə təmizlənir?
Tac və vinirlərin təmizlənməsi təbii dişlərdən çox fərqlənmir; fərq kənarlara və diş əti xəttinə göstərilən diqqətdədir. Fırça diş ətinə təxminən 45 dərəcə bucaq altında tutulur və kiçik, yumşaq hərəkətlərlə işlədilir. Sərt fırçalama diş ətinin çəkilməsinə səbəb ola bilər.
- Fırçalama: gündə iki dəfə, yumşaq tüklü adi və ya elektrik fırça ilə
- Diş araları: hər gün diş ipi və ya uyğun ölçüdə dişarası fırça ilə
- Körpü protezlər: süni dişin altı üçün xüsusi körpü ipi və ya su ilə təmizləyən cihaz
- Diş məcunu: flüorlu, aşındırıcılığı az olan məcun
- Peşəkar qulluq: müayinələrdə diş daşının təmizlənməsi və cilalama
Diş ətində qanama, tac kənarında tünd xətt və ya diş əti çəkilməsi görsəniz, bunu müayinədə qeyd edin. Hələ material seçirsinizsə, qulluq fərqləri kompozit yoxsa çini vinir yazısında izah olunur.
Vinirdən sonra gecə kapası lazımdırmı?
Hər kəs üçün lazım deyil. Lakin gecələr dişlərini sıxan və ya qıcırdan (bruksizm) xəstələrdə keramika normal çeynəmədən xeyli yüksək yüklərlə qarşılaşır. Bu, qırıntı qopması, laminat vinirin ayrılması və qarşı dişlərdə aşınma riskini artırır. Belə hallarda adətən fərdi hazırlanmış bərk gecə kapası tövsiyə olunur.
Səhərlər çənə yorğunluğu, gicgah ağrısı və ya dişlərin kənarlarının düzləşməsi bruksizmə işarə edə bilər. Çənə oynağında ağrı və ya şaqqıltı da varsa, çənə oynağı və diş qıcırtması səhifəsinə baxın.
Vinir və ya tacdan sonra həkimə nə vaxt müraciət etməli?
Qəbul məlumatları əlaqə səhifəsindədir. Ortoped stomatoloq (protez mütəxəssisi) Uzm. Dt. Maryam Fazeli ilə konsultasiya Azərbaycan, ingilis və fars dillərində mümkündür. Digər suallar üçün tez-tez verilən suallar səhifəsinə baxa bilərsiniz.
Tez-tez verilən suallar
Zirkon tac taxıldıqdan sonra nə vaxt yemək olar?
Yerli keyləşdirmənin təsiri tam keçdikdən sonra; bu, adətən bir neçə saat çəkir. Keyləşmə davam edərkən yemək yanağın, dilin və ya dodağın hiss edilmədən dişlənməsinə səbəb ola bilər. İlk gün şorba, yumurta və ya püre kimi ilıq və yumşaq qidalar məqsədəuyğundur. Həkiminiz başqa müddət tövsiyə edərsə, ona əməl edin.
Vinirdən sonra çay və qəhvə içmək olarmı?
Bəli, olar. Çini və E.max vinirlərin səthi adətən rəng dəyişməsinə davamlıdır, lakin kənarlardakı yapışdırma zonaları və örtülməmiş təbii dişlər zamanla rəng ala bilər. Tünd içkilərdən sonra ağzı su ilə yaxalamaq, müntəzəm fırçalama və müayinələrdə cilalama rəng dəyişməsini məhdud saxlamağa kömək edir.
Vinir və taclar üçün hansı diş məcunu uyğundur?
Adətən flüorlu və aşındırıcılığı az olan diş məcunu kifayətdir. Aşındırıcı tozlar və bəzi ağardıcı məcunlar uzun müddətdə keramikanın cilalı səthini və yapışdırma kənarlarını tutqunlaşdıra bilər; vinirlərin rəngini isə açmır. Həssaslıq davam edirsə, həssas dişlər üçün məcun həkimlə məsləhətləşərək istifadə oluna bilər.
Diş ipi tac və ya vinirə zərər verirmi?
Xeyr, düzgün istifadə edildikdə zərər vermir; əksinə, kənarların sağlamlığı üçün vacibdir. İp dişin yan səthinə C hərfi şəklində sarılır və yumşaq şəkildə yuxarı-aşağı hərəkət etdirilir. Körpü protezlərin altında xüsusi körpü ipi və ya dişarası fırça istifadə olunur. İp daim ilişirsə, bunu müayinədə deyin.
Vinir və ya zirkon tac düşsə, nə etməli?
Onu saxlayın və ilk fürsətdə klinikaya müraciət edin. Özünüz yapışqanla taxmağa çalışmayın; yanlış vəziyyətdə və ya uyğun olmayan yapışqanla yapışdırma dişə və diş ətinə zərər verə bilər. Həmin tərəflə bərk qida çeynəməyin. Həkim yenidən yapışdırma və ya yenisini hazırlama barədə qərar verir.
Tac və ya vinirdən sonra nə qədər tez-tez müayinəyə gəlmək lazımdır?
Əksər xəstələrə altı ayda və ya ildə bir dəfə müayinə tövsiyə olunur; diş qıcırtması, diş əti xəstəliyi və ya yüksək kariyes riski olanlarda aralıq daha qısa ola bilər. Müayinədə kənarlar, diş əti, qapanış və gecə kapası yoxlanılır. Xaricdə yaşayırsınızsa, müntəzəm müayinələri öz stomatoloqunuzda apara bilərsiniz.
Bu səhifə ümumi məlumat xarakteri daşıyır. Sizə uyğun müalicə klinik müayinə, rentgen və fərdi qiymətləndirmədən sonra müəyyən edilir.
Hər cərrahi və ya invaziv müdaxilədə nəticələr şəxsdən şəxsə dəyişə bilər.
