Dişlərin ağardılması yoxsa vinir? Hansı sizə uyğun ola bilərDişlərin ağardılması yoxsa vinir? Hansı sizə uyğun ola bilər 

Bu iki müalicə fərqli problemləri həll edir. Dişlərin ağardılması kimyəvi prosesdir: hidrogen peroksid və ya karbamid peroksid tərkibli gel minada və dentində rəng verən molekulları parçalayaraq dişin ümumi tonunu açır. Diş toxuması götürülmür, dişin forması eyni qalır.

Laminat vinir isə protez müalicəsidir. Dişin ön səthi adətən millimetrin onda bir neçə hissəsi qədər, mümkün qədər mina daxilində hazırlanır və üzərinə fərdi hazırlanmış nazik keramik lövhə yapışdırılır. Beləliklə rəng, forma, uzunluq, kiçik aralar və yüngül əyriliklər eyni anda düzəldilə bilər. Vinirlə zirkon tac arasındakı fərqi vinir yoxsa zirkon tac yazısında oxuya bilərsiniz.

Ağartmadan əvvəl ağız müayinə olunur: kariyes, diş əti iltihabı, açıq qalmış kök səthləri, çatlar və mövcud plomb və ya taclar yoxlanılır; lazım olarsa, əvvəlcə peşəkar diş təmizliyi aparılır. Başlanğıc rəng rəng şkalası və fotoşəkillə qeydə alınır ki, nəticə obyektiv müqayisə oluna bilsin.

1. 1

   Müayinə və başlanğıc rəng

   Diş və diş əti sağlamlığı yoxlanılır, başlanğıc ton sənədləşdirilir.

2. 2

   Ofis ağartması

   Klinikada diş ətləri qoruyucu təbəqə ilə örtülür, gel dişlərin ön səthinə çəkilir və müəyyən fasilələrlə yenilənir. Seans adətən təxminən bir saat və ya bir az artıq çəkir.

3. 3

   Fərdi kapanın hazırlanması

   Rəqəmsal skan və ya ölçü əsasında nazik, şəffaf fərdi kapalar hazırlanır və gelin istifadəsi göstərilir.

4. 4

   Evdə ağartma

   Həkimin təyin etdiyi geldən az miqdarda kapaya qoyulur və tövsiyə olunan müddət taxılır. Bu mərhələ adətən bir neçə həftə davam edir.

5. 5

   Nəzarət və baxım

   Əldə olunan ton qeydə alınır, həssaslıq varsa idarə olunur. Sonradan lazım gələrsə, eyni kapalarla qısa dəstək kursları planlaşdırıla bilər.

Hər iki üsul çox vaxt birlikdə istifadə olunur. Seçim həssaslıq keçmişinə, vaxta, rəng probleminin növünə və kapanın müntəzəm taxılmasına görə edilir. Ev ağartmasında gelin konsentrasiyası aşağı olduğu üçün açılma daha yavaş, lakin əksər xəstələrdə daha nəzarətli olur.

Xeyr, ağartmanın təsiri daimi deyil. Dişlər zamanla çay, qəhvə, qırmızı şərab, kola və tütündən yenidən rəng alır və tonun yavaş-yavaş geri qayıtması gözlənilir. Təsirin müddəti şəxsdən şəxsə xeyli dəyişir: rəngləndirici vərdişləri az olan biri nəticəni uzun müddət saxlaya bilər, siqaret çəkən və ya gün ərzində tez-tez tünd çay və qəhvə içən birində isə rəng daha tez qayıdır.

Müntəzəm fırçalama, altı ayda bir müayinə və rəngli içkilərdən sonra ağzı su ilə yaxalamaq nəticəni qorumağa kömək edir. Ağardıcı diş pastaları səthi ləkələri azalda bilər, amma dişin daxili rəngini nəzərəçarpacaq dərəcədə dəyişmir.

Əldə olunan ton da hər kəsdə eyni deyil. Sarımtıl-qəhvəyi tonlar ağartmaya çox vaxt yaxşı cavab verir, boz-mavi tetrasiklin ləkələri və bəzi fluoroz ləkələri isə daha yavaş və məhdud açılır. Rəng dəyişikliyinin səbəbləri dişlərin saralması və rəng dəyişikliyi yazısında ətraflı izah olunub.

Əsas yan təsir diş həssaslığıdır; adətən soyuq və istidə qısa müddətli göynəmə kimi hiss olunur. Bu həssaslıq çox vaxt müvəqqətidir və müalicə bitdikdən sonra əksər hallarda bir neçə gün ərzində azalır. Nəzərəçarpan olarsa, seanslar seyrəldilə, müddət qısaldıla və ya həssaslığı azaldan vasitələr tövsiyə oluna bilər.

Gel diş ətinə toxunarsa, müvəqqəti ağarma və qıcıqlanma yarana bilər; buna görə klinikada diş ətləri qorunur, evdə isə daşmanı məhdudlaşdıran fərdi kapalar istifadə olunur. Həkim nəzarətində və uyğun konsentrasiyada aparılan ağartmanın minaya davamlı zərər vurmadığını göstərən geniş elmi ədəbiyyat var; nəzarətsiz, uzunmüddətli və yüksək konsentrasiyalı istifadə isə riskləri artırır.

Hamiləlik və əmizdirmə dövründə ağartma adətən təxirə salınır. Kariyes və ya diş əti xəstəliyi varsa, əvvəlcə onlar müalicə olunur.

• Ağartma önə çıxa bilər: dişlərin forması və düzülüşü uyğundur, problem yalnız ümumi saralma və ya yaşla tündləşmədir.
• Vinir nəzərdən keçirilə bilər: rənglə yanaşı qırılmış, yeyilmiş və ya qısa dişlər, kiçik aralar (diastema) və ya forma fərqləri varsa.
• Vinir və ya digər seçimlər: ağartmaya kifayət qədər cavab verməyən tünd, boz-mavi ləkələrdə.
• İkisi birlikdə: ön dişlərin bir qismi vinirlə bərpa olunacaq və qalan dişlərin də daha açıq tona gətirilməsi istənilirsə.

Daha az yonma ilə tətbiq olunan kompozit seçimlər kompozit vinir yoxsa keramik vinir yazısında müqayisə olunub.

Bir çox insan üçün bəli. Vinir istəyi ilə müraciət edənlərin bir qismində əsas şikayət yalnız rəngdir və dişlərin forması onsuz da uyğundur. Bu halda əvvəlcə yonma tələb etməyən ağartmanın sınanması diş toxumasını qoruyur və gələcək seçimləri açıq saxlayır.

Vacib məhdudiyyət: plomblar, taclar və vinirlər ağartma ilə açılmır. Ön dişlərdə diş rəngli kompozit plomblar varsa, ağartmadan sonra ətraf dişlərdən tünd görünə və dəyişdirilməsi lazım gələ bilər. Həddindən artıq ağ, eynitipli görünüş hədəfləmək isə həm ağartmada, həm də vinirdə süni nəticəyə səbəb ola bilər; təbiilik üçün rəng dəri tonu, yaş və dodaq xətti ilə birlikdə seçilir.

Bəli, bu tez-tez istifadə olunan ardıcıllıqdır. Vinir planlaşdırılırsa, ağartma əvvəl aparılır, çünki vinirin rəngi ağardılmış qonşu dişlərə uyğun seçilir və keramika sonradan açılmır. Ağartmadan sonra dişin rəngi bir neçə gün ərzində bir qədər oturuşur, minada qalan oksigen isə yapışdırma bağını müvəqqəti zəiflədə bilər. Buna görə rəng seçimi və yapışdırma üçün adətən ən azı bir–iki həftə gözləmək tövsiyə olunur.

Hərtərəfli planlamada bu proses gülüş dizaynı çərçivəsində aparılır: əvvəlcə rəng hədəfi müəyyən edilir, sonra rəqəmsal gülüş dizaynı və ağızda sınaq (mock-up) ilə forma dəyişiklikləri əvvəlcədən göstərilir. Vinir kimi sabit protez seçimləri yalnız ehtiyacı olan dişlərə tətbiq edilir.

Müayinədə rəng dəyişikliyinin növü (səthi və ya daxili), mövcud plomb və taclar, minanın qalınlığı, diş əti sağlamlığı, dişlərin qapanışı (okklüziya) və diş qıcırtması (bruksizm) birlikdə dəyərləndirilir. Diş qıcırtması varsa, vinir planlamasında gecə kapası kimi əlavə qoruyucu tədbirlər gündəmə gəlir.

Ortoped stomatoloq (protez mütəxəssisi) Uzm. Dt. Maryam Fazeli İzmirdə hər iki yoldan birini təklif etməzdən əvvəl rəngi, formanı və qapanışı birlikdə dəyərləndirir; konsultasiya Azərbaycan dilində də mümkündür. Azərbaycandan gəlirsinizsə, səfər planlaması yazısına baxın. Öz vəziyyətinizi müzakirə etmək üçün əlaqə səhifəsi vasitəsilə müayinəyə yazıla bilərsiniz.