Kaplama dişler neden bakım ister?
Zirkonyum kronlar ve laminate (yaprak porselen) kaplamalar seramikten yapıldığı için kendileri çürümez. Ancak yapıştırıldıkları doğal diş ve kenarlarındaki diş eti canlı dokulardır. Kaplama kenarında biriken plak, altta kalan dişte çürüğe ve diş etinde iltihaba yol açabilir. Bu nedenle bakımın amacı yalnızca kaplamayı değil, onu taşıyan dişi ve diş etini korumaktır.
Kaplama yapılan dişlerin büyük kısmı iyi bir bakımla uzun yıllar işlevini sürdürebilir; ancak bu süre büyük ölçüde günlük alışkanlıklara bağlıdır. Sigara, sık atıştırma, şekerli içecekler, ağız kuruluğuna yol açan bazı ilaçlar ve diş sıkma, hem kaplama kenarlarındaki çürük riskini hem de diş eti sorunlarını artırabilir. Bu risklerin bilinmesi, bakımın kişiye göre planlanmasını kolaylaştırır.
Seramikler sert ve dayanıklı malzemelerdir; yine de ani ve yoğun kuvvetler karşısında kırılabilir veya küçük parçalar halinde çatlayabilirler (yonga kırığı). Laminate kaplamalar özellikle yapıştırma kalitesine ve kapanışa bağlıdır. Hangi malzemenin hangi durumda kullanıldığı sabit protezler sayfasında, iki malzeme arasındaki farklar ise laminate mi zirkonyum mu yazısında anlatılmaktadır.
Zirkonyum ve laminate sonrası dikkat edilmesi gerekenler: zaman çizelgesi
Önerilerin önemli bir kısmı ilk günlere, bir kısmı ise uzun döneme aittir. Aşağıdaki çizelge genel bir çerçeve sunar; hekiminizin size özel verdiği talimatlar her zaman önceliklidir.
- 1
İlk 24–48 saat
Lokal anestezi uygulandıysa uyuşukluk tamamen geçene kadar yemek yenmemeli; aksi halde yanak, dil veya dudak fark edilmeden ısırılabilir. İlk gün çok sert, yapışkan ve aşırı sıcak veya soğuk yiyecekler yerine ılık ve yumuşak gıdalar tercih edilebilir. Diş etinde hafif hassasiyet ve sıcak-soğuğa karşı duyarlılık olabilir. Dişleri fırçalamaya aynı akşam nazikçe devam edilir.
- 2
İlk haftalar
Dil ve dudaklar yeni yüzeylere alışır; laminate sonrası bazı harflerde kısa süreli bir farklılık hissedilebilir ve bu genellikle birkaç gün içinde düzelir. Hassasiyet çoğu hastada giderek azalır. Isırırken bir dişin önce değdiğini hissetmek (kapanışın yüksek gelmesi) normal kabul edilmemelidir; bu durumda kontrol için kliniğe başvurulmalıdır.
- 3
Uzun dönem
Günde iki kez fırçalama, her gün diş arası temizliği ve hekimin önerdiği aralıklarla kontroller sürdürülür. Diş sıkma varsa gece plağı düzenli kullanılır. Kontrollerde kaplama kenarları, diş eti, kapanış ve yapıştırma bölgeleri incelenir; gerekirse profesyonel temizlik ve cila yapılır.
Zirkonyum sonrası hassasiyet normal mi, ne kadar sürer?
Canlı (kanal tedavisi görmemiş) dişlerde kaplama sonrası sıcak ve soğuğa karşı hafif hassasiyet sık görülen bir durumdur. Dişin hazırlanması, ölçü alma ve yapıştırma işlemleri dişin sinir dokusunu (pulpa) geçici olarak etkileyebilir. Bu hassasiyet çoğu hastada birkaç gün ile birkaç hafta arasında giderek azalır.
Hassasiyetin azalmak yerine artması, uyaran ortadan kalktıktan sonra da sürmesi, zonklayıcı karakterde olması ya da geceleri uyandıracak kadar şiddetlenmesi değerlendirme gerektirir. Kapanışın yüksek kalması da hassasiyetin sürmesine neden olabilir ve basit bir ayarla düzeltilebilir. Nadiren dişin sinirinde iltihap gelişebilir ve kanal tedavisi gerekebilir. Bu ve benzeri olası durumlar gülüş tasarımı riskleri yazısında da ele alınmıştır.
Kaplama sonrası diş eti neden hassaslaşır?
Kaplamaların kenarları çoğunlukla diş eti çizgisine yakın ya da hemen altında konumlanır. Ölçü veya tarama sırasında diş etinin nazikçe aralanması, geçici kaplama döneminde kenarlarda biriken plak ve yapıştırma işlemi, diş etinde birkaç gün süren hafif hassasiyet, kızarıklık veya fırçalarken az miktarda kanamaya yol açabilir. Bu belirtiler çoğu hastada iyi bir ağız bakımıyla birkaç gün içinde azalır.
Hassasiyet nedeniyle o bölgeyi fırçalamaktan kaçınmak, plak birikimini artırarak iltihabı uzatabilir. Bu nedenle bölge yumuşak fırçayla, nazik ama düzenli olarak temizlenmeye devam edilmelidir. Hekim önerirse kısa süreli bir ağız gargarası da kullanılabilir. Kızarıklık ve kanama bir haftadan uzun sürüyorsa, kenarda kalmış yapıştırma artığı veya kenar uyumuyla ilgili bir sorun olup olmadığının kontrol edilmesi gerekir. Diş etinin sağlığı, kaplamaların hem görünümünü hem de kullanım süresini doğrudan etkiler.
Laminate sonrası ne yenmez?
Laminate veya zirkonyum sonrası kalıcı olarak yasak olan bir yiyecek yoktur. Önemli olan neyin yendiğinden çok nasıl yendiğidir. Seramiklerin en çok zorlandığı durum, ön dişlerle sert bir cisme ani ve dar bir noktadan kuvvet uygulanmasıdır. Bu nedenle aşağıdaki öneriler yapılır:
Yapılması önerilenler
- Elma, havuç gibi sert gıdaları küçük parçalara bölüp arka dişlerle çiğnemek
- Yumuşak kıllı fırça ve aşındırıcılığı düşük diş macunu kullanmak
- Diş ipi, ara yüz fırçası veya ağız duşu ile her gün diş aralarını temizlemek
- Diş sıkma varsa gece plağını düzenli takmak
- Temas sporlarında ağız koruyucu kullanmak
- Kontrol randevularına düzenli gelmek
Kaçınılması önerilenler
- Buz, sert şeker, kabuklu kuruyemiş ve kemik ısırmak
- Ön dişlerle sert ekmek kabuğu veya bütün elma ısırmak
- Tırnak, kalem veya ambalaj ısırmak, dişle şişe açmak
- Yüksek aşındırıcılığa sahip toz veya beyazlatıcı macunları sık kullanmak
- Diş kenarlarında sorun hissedildiğinde kontrolü ertelemek
Seramik yüzeyler genellikle renk tutmaya karşı dirençlidir; ancak kaplama kenarlarındaki yapıştırma bölgeleri ve kaplanmamış doğal dişler çay, kahve ve sigara ile zamanla renklenebilir. Kaplamalar beyazlatma ile açılmaz; beyazlatma düşünülüyorsa bunun tedaviden önce planlanması gerekir. Konuyla ilgili ayrıntılar beyazlatma mı laminate mi yazısındadır.
Kaplama dişler nasıl temizlenir?
Kaplama dişlerin temizliği doğal dişlerden çok farklı değildir; fark, kaplama kenarlarına ve diş eti çizgisine gösterilen özendir. Fırça, diş eti ile dişin birleştiği bölgeye yaklaşık 45 derecelik açıyla tutulur ve küçük, nazik hareketlerle temizlenir. Sert fırçalama hem diş etinin çekilmesine hem de kenarların açığa çıkmasına yol açabilir.
- Fırçalama: Günde en az iki kez, yumuşak kıllı manuel veya elektrikli fırçayla
- Diş arası: Her gün diş ipi veya diş aralığına uygun ölçüde ara yüz fırçası
- Köprüler: Gövde altı için köprü ipi (uçlu diş ipi) veya ağız duşu
- Macun: Florürlü, aşındırıcılığı düşük macun; seramik yüzeyin cilasını korumak için sert tozlardan kaçınma
- Profesyonel bakım: Kontrollerde kaplamaya uygun aletlerle diş taşı temizliği ve cila
Diş etinde kanama, kaplama kenarında koyu bir çizgi veya diş eti çekilmesi fark edilirse bu durum kontrol randevusunda mutlaka belirtilmelidir. Kaplamaların kullanım süresini etkileyen diğer faktörler zirkonyum kaplama kaç yıl gider yazısında anlatılmaktadır.
Kaplamalardan sonra gece plağı gerekir mi?
Herkes için gerekli değildir. Ancak gece diş sıkma veya gıcırdatma (bruksizm) olan hastalarda seramikler, doğal çiğneme kuvvetlerinin çok üzerindeki yüklerle karşılaşabilir. Bu durum yonga kırıkları, laminate kaplamaların yapıştırma yüzeyinden ayrılması veya karşı dişlerde aşınma riskini artırabilir. Bu hastalarda kişiye özel hazırlanan sert bir gece plağı genellikle önerilir.
Sabahları çene yorgunluğu, şakak ağrısı, dişlerde düzleşme veya eşinizin gıcırdatma sesi fark etmesi diş sıkmaya işaret edebilir. Plak türleri ve kullanımı gece plağı yazısında, diş sıkanlarda kaplama planlaması ise diş sıkanlara zirkonyum veya laminate yazısında anlatılmaktadır. Çene eklemi ile ilgili şikâyetler varsa çene eklemi sayfası da yol gösterici olabilir.
Zirkonyum veya laminate sonrası kliniği ne zaman aramalıyım?
Randevu ve klinik bilgilerine iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Tedavi sonrası sık sorulan diğer sorular için sık sorulan sorular sayfası da incelenebilir.
Sık sorulan sorular
Zirkonyum taktırdıktan sonra ne zaman yemek yiyebilirim?
Lokal anestezinin etkisi tamamen geçtikten sonra yemek yiyebilirsiniz; bu süre genellikle birkaç saattir. Uyuşukluk sürerken yemek yemek yanak, dil veya dudakların fark edilmeden ısırılmasına yol açabilir. İlk gün ılık ve yumuşak gıdalar tercih edilebilir. Hekiminiz kullandığı yapıştırma yöntemine göre farklı bir süre önerirse o talimat geçerlidir.
Laminate sonrası kahve ve çay içebilir miyim?
Evet, içebilirsiniz. Porselen yüzeyler genellikle renk tutmaya dirençlidir. Ancak kaplama kenarlarındaki yapıştırma bölgeleri ve kaplanmamış doğal dişler zamanla renklenebilir. Koyu içeceklerden sonra su içmek veya ağzı çalkalamak, düzenli fırçalama ve kontrollerde yapılan cila, renklenmenin sınırlı kalmasına yardımcı olur. Sigara ise hem renklenmeyi hem de diş eti sorunlarını artırabilir.
Kaplama dişlerde hangi diş macunu kullanılmalı?
Florürlü ve aşındırıcılığı düşük bir diş macunu genellikle yeterlidir. Yüksek aşındırıcılığa sahip toz macunlar ve bazı beyazlatıcı macunlar, uzun süreli kullanımda seramiğin cilalı yüzeyini ve yapıştırma kenarlarını matlaştırabilir. Kaplamalar beyazlatıcı macunla açılmaz. Hassasiyet devam ediyorsa hassas dişler için üretilmiş macunlar hekime danışılarak kullanılabilir.
Kaplamalardan sonra diş ipi kullanmak zarar verir mi?
Hayır, doğru kullanıldığında zarar vermez; aksine kaplama kenarlarının sağlığı için önemlidir. Diş ipi dişin yan yüzeyine sarılarak nazikçe aşağı yukarı hareket ettirilir ve diş etine bastırılmaz. Köprülerde gövde altını temizlemek için uçlu köprü ipi veya ara yüz fırçası kullanılır. Diş ipi sürekli takılıyor veya yırtılıyorsa bu durum kontrolde belirtilmelidir.
Laminate veya zirkonyum düşerse ne yapmalıyım?
Kaplamayı saklayın ve en kısa sürede kliniğe başvurun. Kendiniz yapıştırıcıyla takmaya çalışmayın; yanlış konumda yapıştırma veya uygun olmayan yapıştırıcılar dişe ve diş etine zarar verebilir. Açıkta kalan diş hassas olabilir; bu sürede o tarafla sert gıda çiğnemekten kaçının. Hekim kaplamanın ve dişin durumunu değerlendirip yeniden yapıştırma veya yenileme kararı verir.
Kaplamalardan sonra kontrollere ne sıklıkla gelmek gerekir?
Çoğu hastada altı ayda bir veya yılda bir kontrol önerilir; diş sıkma, diş eti hastalığı öyküsü veya çürük riski yüksek olanlarda aralık daha kısa tutulabilir. Kontrollerde kaplama kenarları, diş eti, kapanış ve gece plağı incelenir; gerekiyorsa profesyonel temizlik ve cila yapılır. Erken fark edilen küçük sorunlar çoğu zaman daha basit yöntemlerle giderilebilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Size uygun tedavi; klinik muayene, radyografik inceleme ve kişisel değerlendirme sonrasında belirlenir.
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.
